Biếng ăn và kén ăn ở trẻ: Cách phân biệt và xử lý

Trẻ nhỏ thường có biểu hiện chán ăn, bỏ bữa hoặc chỉ ăn món quen, khiến nhiều cha mẹ nhầm lẫn giữa biếng ăn và kén ăn. Thực tế, đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau về nguyên nhân và cách xử lý. Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rõ và có hướng cải thiện phù hợp cho từng tình huống.

Hướng dẫn ba mẹ phân biệt biếng ăn và kén ăn ở trẻ nhỏ

Biếng ăn là gì?

Biếng ăn là tình trạng trẻ ăn ít hơn so với nhu cầu dinh dưỡng cần thiết trong một khoảng thời gian đủ dài (thường từ 2 tuần trở lên). Trẻ không hứng thú với việc ăn uống, thậm chí sợ hãi khi đến giờ ăn.

Theo một thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam (NIN), khoảng 45% trẻ em dưới 5 tuổi từng gặp tình trạng biếng ăn ở các mức độ khác nhau.

Kén ăn là gì?

Trái ngược với biếng ăn, kén ăn là khi trẻ vẫn có nhu cầu ăn uống nhưng lại chỉ ăn những món quen thuộc, từ chối các thực phẩm mới dù vẫn đói bụng. Trẻ kén ăn thường có chế độ ăn nghèo nàn về chủng loại thực phẩm, dễ gây thiếu hụt vi chất dinh dưỡng nếu kéo dài. 

Một nghiên cứu đăng trên Journal of Pediatrics (2015) ghi nhận có khoảng 20% trẻ nhỏ trong độ tuổi tập ăn dặm có biểu hiện chán ăn, khó ăn – nhất là khi trẻ bắt đầu chuyển giai đoạn ăn đặc hơn.

Trẻ biếng ăn có biểu hiện không hứng thú với việc ăn uống, thậm chí sợ hãi khi đến giờ ăn

Làm sao để phân biệt biếng ăn và kén ăn?

Để không nhầm lẫn giữa hai tình trạng này, cha mẹ có thể dựa vào một số đặc điểm sau:

Tiêu chí	Biếng ăn	Kén ăn
Lượng ăn	Ăn rất ít hoặc bỏ bữa	Ăn đủ lượng nhưng chọn lọc thực phẩm
Cảm giác thèm ăn	Không muốn ăn, không cảm thấy đói	Vẫn cảm thấy đói nhưng chỉ ăn món quen thuộc
Hành vi trong bữa ăn	Cáu gắt, khó chịu, né tránh	Bình thường nhưng từ chối món mới
Ảnh hưởng dinh dưỡng	Nguy cơ thiếu hụt toàn diện, sụt cân	Dễ thiếu vi chất, tăng trưởng chậm nếu kéo dài
Cách xử lý	Can thiệp vào nguyên nhân gốc (bệnh lý, tâm lý)	Tập làm quen thực phẩm mới, rèn luyện dần dần

Trẻ kén ăn thường chỉ ăn các món quen thuộc, dễ gây thiếu hụt vi chất dinh dưỡng nếu kéo dài

Nguyên nhân thường gặp

Với trẻ biếng ăn, nguyên nhân có thể đến từ yếu tố bệnh lý như rối loạn tiêu hóa, thiếu vi chất (đặc biệt là kẽm, vitamin nhóm B, sắt), hoặc do tâm lý bị ép ăn, môi trường bữa ăn căng thẳng. Cũng có những thời điểm sinh lý như mọc răng, vừa ốm dậy khiến trẻ tạm thời chán ăn.

Với trẻ kén ăn, nguyên nhân thường là do chưa quen vị mới, cấu trúc món ăn khác lạ hoặc thậm chí là trẻ có biểu hiện nhạy cảm với mùi, vị – đây là biểu hiện thường thấy ở trẻ mắc rối loạn xử lý cảm giác nhẹ. Ngoài ra, việc cha mẹ nuông chiều khẩu vị con, chỉ nấu món trẻ thích cũng vô tình duy trì hành vi kén ăn.

Cha mẹ cần làm gì để con ăn ngon hơn?

Không nên ép bé ăn, hãy tạo bữa ăn thoải mái, không la mắng

Với trẻ biếng ăn:

• Loại trừ nguyên nhân bệnh lý: Nếu bé đang bị ốm, cần điều trị dứt điểm trước khi can thiệp về dinh dưỡng.

• Không ép ăn: Tạo bữa ăn thoải mái, không la mắng.

• Đa dạng thực đơn: Thay đổi món thường xuyên, trình bày bắt mắt.

• Bổ sung vi chất cần thiết: Đặc biệt là kẽm, vitamin nhóm B nếu có dấu hiệu thiếu.

Với trẻ kén ăn:

• Kiên nhẫn tập cho trẻ món mới: Có thể mất đến 10–15 lần thử trước khi bé chấp nhận.

• Kết hợp món quen và món mới trong mỗi bữa.

• Tôn trọng khẩu vị: Không ép buộc trẻ ăn món mà bé thực sự không thích.

Kết luận

Biếng ăn và kén ăn ở trẻ nhỏ tuy có biểu hiện khá giống nhau nhưng lại khác biệt hoàn toàn về nguyên nhân và cách xử lý. Cha mẹ cần quan sát kỹ lưỡng hành vi ăn uống của con để xác định đúng tình trạng, từ đó có hướng can thiệp kịp thời. 

Mẹ đang gặp khó khăn với việc con biếng ăn hoặc kén ăn? Hãy để lại comment để được tư vấn miễn phí.